In Nederland zijn 15 accountantskantoren met een vergunning om beursgenoteerde bedrijven en financiële instellingen te controleren. Samen verrichten zij een kleine 1.400 wettelijke controles bij deze organisaties van openbaar belang (OOB). De Big Four-kantoren en de kantoren daar vlak onder verrichten de meeste van deze audits. Daarnaast verrichten de 15 kantoren het merendeel van de wettelijke controles bij niet-OOB’s. De totale omzet die door deze kantoren in 2010 is behaald met wettelijke controles ligt op € 718 miljoen, 11% lager dan in 2009 (tabel  1). 

Minder controles, meer concurrentie

Voor de omzetdaling in de wettelijke controlepraktijk van de grotere kantoren zijn volgens ING drie redenen aan te wijzen:

1)      Het aantal audits van is OOB’s met 14% gedaald.

2)      Per controle wordt, ondanks meer gedeclareerde uren, minder in rekening gebracht. Met name bij OOB-klanten is er scherpe concurrentie op tarief. Tussen 2009 en 2010 is het totale aantal nieuwe OOB-controleklanten van de kantoren bijvoorbeeld ruim verdubbeld. Ongeveer 1 op de 5 van deze klanten was een nieuwe controlecliënt voor de kantoren. Dit  is een goede indicatie dat klanten sneller bereid zijn van accountant te wisselen en dat dus ook doen.

3)      De kantoren met een volledige controlevergunning verliezen marktaandeel bij de controle van niet-OOB’s. In een jaar tijd liep hun marktaandeel terug van 73% naar 70%. 

Extra dienstverlening maakt omzetverlies deels goed

De omzetteruggang in de wettelijke controlepraktijk is gedempt door bij controlecliënten andere diensten te verkopen. Met deze diensten werd 10% meer omzet binnengehaald, waarmee iets minder dan de helft van het omzetverlies in de controlepraktijk kon worden goedgemaakt. Vooral de overige assurancediensten (het toevoegen van zekerheid aan cijfers; zonder wettelijke verplichting) brachten meer op.

Andere kantoren met vergunning profiteren

De ongeveer 360 kantoren met een wettelijke controle vergunning, maar zonder vergunning om ook OOB’s te controleren, zagen hun omzet uit controle met 13% stijgen (tabel 2). Deze kantoren behaalden bovendien meer overige omzet bij hun controleklanten. Deze extra inkomsten werden vooral met niet-assurancediensten.behaald.