Volgens de beroepsorganisatie wekt de AFM ten onrechte de suggestie dat 60% van de accountantsverklaringen onterecht is afgegeven. Dat is echter volgens het NIVRA in geen enkele situatie het geval geweest. NIVRA-voorzitter Dekkers voegt daaraan toe: ‘Als de AFM in individuele gevallen feitelijke onderbouwing heeft om maatregelen tegen accountants te nemen, dan ondersteunen wij dat van harte. Sterker nog, dan hadden ze wat ons betreft die maatregelen al genomen moeten hebben.’

Uit het rapport van de AFM blijkt volgens het NIVRA niet dat bij twee van de vier betrokken accountantskantoren de rapportage nog ter discussie staat. NIVRA-voorzitter Dekkers: “Het NIVRA benadrukt in diverse uitingen al enige tijd het belang van professionele scepsis bij accountants. Dat gaat verder dan alleen een juiste dossiervorming. Daarnaast heeft het NIVRA na een eerdere rapportage van de AFM indringende gesprekken gevoerd met de besturen van de vier betrokken kantoren.’

PwC

PwC woordvoerder Meint Waterlander stelt dat zij zich niet in het rapport herkennen. Hij voegt er aan toe dat PwC niet door de AFM voor de Accountantskamer tot de orde geroepen zal worden. De AFM heeft dat volgens hem aan PwC bevestigd. PwC ziet het rapport als een momentopname. De onderzoeksbevindingen betreffen het jaar 2008. ‘Sindsdien heeft de tijd niet stil gestaan,’ stelt Waterlander. ‘In de afgelopen jaren hebben alle grote kantoren fors geïnvesteerd in de kwaliteit van hun auditwerkzaamheden.’ Daarmee vraagt PwC zich af of de conclusies die de AFM trekt nu nog steeds relevant zijn. ‘PwC herkent er zich helemaal niet in.’ Wel is het AFM-rapport voor het kantoor aanleiding om de in het rapport aangedragen casuïstiek te bespreken met hun auditcliënten. Dat moet dan weer bijdragen aan het kwaliteit van auditwerkzaamheden.

Deloitte

Deloitte houdt het in een reactie bij een persbericht en wil ook verder niet reageren op de vraag of Deloitte wel of niet behoort tot de kantoren die mogelijk voor de Accountantskamer gedaagd gaan worden. Deloitte stelt in haar persbericht dat ‘Voor zover de bevindingen van de AFM uit het reguliere onderzoek betrekking hebben op Deloitte en door ons worden onderschreven, zijn lopende het AFM onderzoek reeds passende maatregelen genomen.’ Ook Deloitte constateert vervolgens dat de opmerkingen van de AFM niet hebben geleid, cq. moesten leiden tot aanpassingen van jaarrekeningen. Deloitte is over een aantal specifieke bevindingen nog in gesprek met de AFM, met name ten aanzien van de interpretatie van controlestandaarden en de weging van de uitkomsten. Ook in het gisteren verschenen Transparantieverslag van Deloitte wordt ingegaan op het AFM onderzoek. In dat transparantieverslag meldt Deloitte dat zij in het afgelopen jaar een aantal maatregelen heeft genomen naar aanleiding van onderzoeksbevindingen van de AFM. Deze maatregelen betreffen zowel interne procedures alsook op individuele professionals gerichte maatregelen. Uit het transparantieverslag van Deloitte: ’ De voorlopige bevindingen van de AFM zijn intern geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie is de praktijkvoering binnen enkele praktijkgebieden op een aantal aspecten aangescherpt. Deze aanscherping heeft met name betrekking op het verder versterken van de kennis van controle standaarden, het beter zichtbaar evalueren van controle informatie en het adequater documenteren daarvan. In enkele gevallen zijn er maatregelen getroffen met betrekking tot individuele professionals, waaronder de aanpassing van de omvang van de cliënten/opdrachten portefeuille of aanpassing van de beoordeling en beloning. Tevens heeft de AFM in juli 2010 een aantal verbeterpunten aangereikt ten aanzien van onze Practice Reviews. Deze verbeterpunten zijn inmiddels verwerkt in de Practice Reviews zoals die nu uitgevoerd worden.'

Ernst & Young

Ernst & Young reageert in een persbericht met gelijksoortige bewoordingen. ‘AFM gebruikt te zware bewoordingen.’ Het accountantskantoor geeft toe dat de AFM ‘bij de grote accountantskantoren tekortkomingen heeft geconstateerd,’ en vervolgt: ‘We hebben de verbeterpunten die van toepassing zijn voor Ernst & Young al voor en tijdens het onderzoek onderkend en passende maatregelen genomen. En we tekenen hierbij aan dat dit verbeterpunten op onderdelen zijn; de afgegeven accountantsverklaringen bij de betreffende jaarrekeningen staan niet ter discussie.’ Ook Ernst & Young merkt in deze context nog eens op dat geen enkel kritiekpunt heeft geleid tot de constatering dat er ergens een onterecht goedkeurende  accountantsverklaring is afgegeven.

Giljam Aarnink, lid van de raad van Bestuur van Ernst & Young vindt de kritiek van de AFM op onderdelen terecht, maar merkt wel op dat ‘Individuele opmerkingen worden uitvergroot tot een generiek probleem.’ Dat zijn overigens niet de enige kanttekeningen die hij bij het AFM-onderzoek plaatst. Zo vindt hij de doorlooptijd van dit rapport veel te lang. ‘Inmiddels hebben we ook al de controles over 2009 afgesloten en zijn we nu druk bezig met de controles over 2010.’ Hij voegt er aan toe dat ook in geval van verklaringen afgegeven door Ernst & Young er in geen enkel geval sprake van is geweest dat er onterechte verklaring zou zijn afgegeven. De vraag of Ernst & Young een van de kantoren is die mogelijkerwijs voor de Accountantskamer gedaagd gaat worden kon hij niet beantwoorden omdat de besprekingen met de AFM over de bevindingen bij E & Y nog lopen. Naast kritiek op de doorlooptijden bij de AFM stelt Aarnink ook dat de AFM met deze aanpak mogelijk doorslaat in een verkeerde richting. ‘We moeten wel oppassen voor een checklistcultuur, waarin accountants meer genegen zijn om de AFM tevreden te stellen.’ Daardoor juridiseert volgens hem het accountantsberoep. ‘en dat moeten we niet willen en dat is iets waar ook het bedrijfsleven niet op zit te wachten. Het bedrijfsleven verwacht een kritische accountant. Professional judgement laat zich niet altijd in zwart-wit categorieën vangen.’

KPMG

KPMG-woordvoerder Jan-Willem Wits sluit in zijn opmerkingen over het AFM-rapport deels aan bij de opmerkingen van Ernst & Young. KPMG heeft kritiek op het onderzoek. Het onderzoek is volgens KPMG te beperkt. ‘Het rapport beperkt zich tot een steekproef van enkele tientallen dossiers, waarbij bovendien niet de volledige controle werd betrokken.’ Het accountantskantoor betreurt het dat ‘losse observaties van de AFM in de maatschappelijke beeldvorming worden uitvergroot tot generieke oordelen over de kwaliteit van het accountantsberoep.’

KPMG loopt in gesprekken met de AFM wel op tegen verschillen in zienswijzen tussen de accountants en de AFM. Daarbij gaat het in veel gevallen om min of meer formaliteiten in auditprocedures – zoals de aanwezigheid van voldoende kopieën van bepaalde documenten - die in een gesprek goed worden uitgelegd en begrepen. Echter in de schriftelijke rapportages van de AFM worden die weer veel strikter en strenger verwoord.

De vraag of KPMG-accountants zich mogelijk moeten verantwoorden voor de Accountantskamer kon Wits niet beantwoorden, omdat ook hier de besprekingen met de AFM niet zijn afgerond.

Lees ook:

AFM: kwaliteit accountantscontrole Big Four moet fundamenteel beter

Veel aandacht in de media voor AFM-rapport over accountantscontrole

Eumedion wil opheldering accountantskantoren over resultaten AFM-onderzoek

NIVRA: rapportage AFM is suggestief