Op het eerste oog schetsen de onderzochte jaarrekeningen volgens BDO een positief beeld. Het totale resultaat van alle algemene ziekenhuizen in Nederland steeg ten opzichte van 2008 met 71% naar 212 miljoen euro. Uitgedrukt in een percentage van de totale bedrijfsopbrengsten steeg het resultaat van 1,1% naar 1,75%, op zich een aanzienlijke verbetering van de nettowinstmarge. Afgezet tegen de eerder voorgenomen bezuinigingen en de huidige financiële onderzekerheden is het resultaat echter alarmerend laag.  Daarentegen liggen er ook besparingsmogelijkheden.

Druk op budgetten hoog

Onderzoeker en partner bij BDO Chris van den Haak: ‘Hoewel deze week bekend is geworden dat de voorgenomen korting van 549 miljoen euro voor de algemene en academische ziekenhuizen vooralsnog door de rechtbank is verboden is één ding zeker: de druk op de budgetten van ziekenhuizen blijft onverminderd hoog. Zonder ingrijpen wordt de zorg onbetaalbaar. Een totaal resultaat van ruim 200 miljoen euro vormt - gegeven de huidige vermogenspositie van de ziekenhuizen - geen sterke basis voor de hoe dan ook te verwachten bezuinigingsmaatregelen. Daarentegen laat een aantal ziekenhuizen wel een behoorlijke financiële performance zien en geven diverse ziekenhuisbestuurders in reactie op het BDO-rapport aan dat kostenbesparingen mogelijk zijn.’

Solvabiliteit zwak

Met de extra inkomsten die algemene ziekenhuizen in 2009 verdienden aan de verleende zorg, versterkten ze deels hun vermogenspositie. Het eigen vermogen nam gedurende 2009 toe met 19% tot 1,6 miljard euro. Toch bedraagt de gemiddelde solvabiliteit slechts 12%. Enkele ziekenhuizen hebben nu al een negatief eigen vermogen en een behoorlijk aantal heeft een solvabiliteit van nog geen 10%. Slechts één ziekenhuis heeft een solvabiliteit van 30%. ‘In het licht van de voorgenomen bezuinigingen is de gemiddelde solvabiliteit van de ziekenhuizen zwak,’ concludeert BDO.

Stijging overige bedrijfskosten

De totale opbrengsten en de totale bedrijfslasten vertoonden in 2009 een vrijwel gelijke stijging van respectievelijk 7,4 en 7,0%. De opbrengsten stegen met name door een toename van het aantal poliklinische bezoeken en verpleegdagen. Het grootste deel van de stijging van de bedrijfslasten werd veroorzaakt door een toename van de personeelskosten met 5%, met name door een stijging van het gemiddeld aantal fulltime personeelsleden met bijna 2%. Opvallend is de ontwikkeling van de overige bedrijfskosten. Onderzoeker Rob Karlas, tevens partner bij BDO: ‘Ondanks de huidige economische crisis en de budgetkortingen waar ziekenhuizen mee te maken hebben, steeg de post overige bedrijfskosten in 2009 met gemiddeld 10%. Voor een belangrijk deel hing dit samen met de stijging van de productie, maar in tijden van toenemend bedrijfsmatiger werken mag je toch ook van algemene ziekenhuizen verwachten dat een relatieve verlaging van de kosten mogelijk moet zijn. Slechts enkele ziekenhuizen laten een daling van de overige bedrijfskosten zien, concluderen we uit onze cijfers.’

Meer transparantie gewenst

Volgens de onderzoekers toont het benchmarkonderzoek tevens aan dat algemene ziekenhuizen binnen de huidige regelgeving veel keuzevrijheid hebben bij de verwerking van financiële gegevens in hun jaarrekening. ‘Verschillende keuzemogelijkheden in de verslaggeving van ziekenhuizen zorgen ervoor dat de resultaten en vermogens van ziekenhuizen vele miljoenen hoger of lager kunnen worden gepresenteerd. Dit komt de transparantie en de vergelijkbaarheid van de financiële gegevens tussen de ziekenhuizen niet ten goede. Wij pleiten voor een efficiëntere, eenduidige en eenvoudige verslaggeving door het hanteren van best practices voor een aantal posten in de jaarrekening. Gezien het publieke belang dient eenvoud en vergelijkbaarheid te prevaleren boven uitgebreide en soms complexe keuzemogelijkheden in de verslaggeving,’ besluit Van den Haak.