De meerderheid van de CFO’s in de VS (58%) en Azië (75%) is nu optimistischer over de economie van hun land dan in het voorgaande kwartaal. Waren CFO’s in Europa het afgelopen half jaar in vergelijking met hun Amerikaanse en Aziatische collega’s nog overwegend pessimistisch, nu worden ook zij in rap tempo positiever. Inmiddels is 52% van de Europese CFO’s optimistischer over de economie in het eigen land, en 47% is positiever over de financieel-economische vooruitzichten van de eigen onderneming. In Europa is het aantal optimisten voor het eerst sinds enkele kwartalen weer groter dan het aantal pessimisten. CFO’s in Europa verwachten dat het gemiddeld nog ruim 9 maanden duurt voordat het herstel inzet, hun collega’s in de VS rekenen op nog geen 7 maanden en in Azië op zo’n 5 maanden. Dit strookt overigens met het op 14 september gepubliceerde forecast report van de Europese Commissie, dat in de nabije toekomst een einde van de krimp voorziet, ofschoon de impact van de kredietcrisis op de arbeidsmarkt en overheidsfinanciën volgens het rapport nog langere tijd merkbaar zal zijn.

Toename orders

Cijfers die het optimisme onder Europese CFO’s bevestigen, betreffen de toename van het aantal orders. Een kleine meerderheid (54%) van de Europese bedrijven ziet een toename in het aantal orders ten opzichte van het vorige kwartaal, zowel uit eigen land (60% toename) en andere Europese landen (35%), als uit Azië (33%) en de VS (11%). Wat CFO’s ook dit kwartaal de meeste zorgen baart is de afnemende vraag van de consument. Nummer twee op het zorgenlijstje is het bancaire systeem. Het derde aandachtspunt wordt gevormd door de kredietmarkten, en dan met name de verkrijgbaarheid en kosten van kredieten.

Werkgelegenheid

Onverminderd pessimistisch blijft de Europese financieel directeur over de werkgelegenheid. Vergeleken met de afgelopen twaalf maanden zal het gemiddeld aantal medewerkers in het eigen bedrijf de komende tijd met 4% dalen. Bij bijna de helft van de respondenten daalt het personeelsbestand in het eigen bedrijf ten opzichte van eind 2007. Opvallend daarbij is dat 27% van hen verwacht dit peil nooit meer te zullen bereiken. De Amerikaanse en vooral de Aziatische collega’s zijn wat dat betreft iets optimistischer.

Normalisering

De afgelopen kwartalen laten zien dat Europese CFO’s steeds minder extreme veranderingen verwachten voor de nabije toekomst. Weliswaar verwachten bedrijven 6% minder dividend uit te betalen dan in de laatste 12 maanden, zullen de kapitaaluitgaven met bijna 4% afnemen en wordt er 4% gesneden in marketing. Maar in de vorige survey waren de respondenten een stuk pessimistischer. Bovendien lijkt er een eind te komen aan bezuinigen op andere fronten, zoals R&D-uitgaven. De normalisering van de economie lijkt in gang gezet.

CFO Survey
Elk kwartaal krijgen CFO’s in Europa, de Verenigde Staten, Azië en China vragen voorgelegd over hun verwachtingen van de economie. Dit kwartaal, de 54e keer dat het onderzoek wordt gehouden, zijn 1.537 CFO’s van uiteenlopende bedrijven en overheidsinstellingen wereldwijd bevraagd. CFO Survey is een samenwerking van de Universiteit van Tilburg, Duke University (Durham, North Carolina) en CFO Magazine. Kees Koedijk, decaan van de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen van de Universiteit van Tilburg, is de grondlegger van de Europese tak van dit wereldwijde onderzoek.