Het is de tweede keer dat DNB een toezichtvisie publiceert. De nieuwe toezichtvisie bouwt voort op de 'Visie DNB Toezicht 2006-2010' die aan een herziening toe was.

Toezichtkader

De kredietcrisis benadrukt volgens DNB het belang van een aanscherping van het toezichtkader voor banken (aanscherping Bazel 2), verzekeraars (invoering Solvency 2) en pensioenfondsen (evaluatie FTK). Naast een algemene versterking van de liquiditeits- en solvabiliteitseisen voor banken is een verzwaring van de kapitaalseisen voor securitisaties, off-balance verhikels en handelsboekposities geboden. Versterking van het risicomanagement is benodigd voor alle onder toezicht staande instellingen. Voorts moeten grenzen worden gesteld aan beloningsstructuren die aanzetten tot risicovol gedrag. Een andere les uit de kredietcrisis is de noodzaak van een versterking van het macroprudentiële toezicht. Dat kan door de procycliciteit van de regelgeving te beperken en door vaker stresstesten uit te voeren gericht op macro-ontwikkelingen. De ontwikkeling naar een op Europese leest geschoeid toezicht op macroprudentiële ontwikkelingen en internationaal opererende concerns is een belangrijke stap vooruit.

Crisisinstrumentarium

De kredietcrisis heeft verder laten zien dat een aanpassing geboden is van het crisisinstrumentarium. Publieke autoriteiten dienen meer mogelijkheden te krijgen om noodlijdende instellingen over te nemen of een doorstart te laten maken, waarbij bijvoorbeeld vreemd vermogen verplicht wordt omgezet in aandelenkapitaal. Ook het depositogarantiestelsel moet effectiever worden, bijvoorbeeld door de invoering van een ex ante gefinancierd stelsel op basis van risicogebaseerde premies met een verkorte uitkeringstermijn. Een belangrijke stap voorwaarts zou de introductie van een Europees depositogarantiestelsel zijn.

Toezichtaanpak van DNB

DNB scherpt haar eigen toezichtaanpak op twee punten aan. Ten eerste zal het toezicht vaker een instellingsoverstijgend perspectief hanteren. In de kredietcrisis bleek de verwevenheid van financiële instellingen onderling en met de reële economie groter dan voorzien. DNB gaat in haar toezicht daarom in sterkere mate handelen vanuit een macro-oriëntatie en een focus op risicogebieden en toezichtthema’s, ondermeer via het structureel uitvoeren van (sub)sectorale analyses en benchmarking van instellingen.

Ten tweede zal DNB meer aandacht schenken aan de strategie en de bedrijfscultuur van instellingen. De snelheid is toegenomen waarmee ontwikkelingen in de financiële sector zich voordoen en tot een crisis kunnen escaleren. Daarom zal het toezicht een slag dieper gaan om mogelijke oorzaken van latere problemen (zoals strategie en cultuur van instellingen) op te sporen en aan te pakken voordat deze zich vertalen in verslechterende solvabiliteits- en liquiditeitsratio’s. Het signaleren, inschatten en adresseren van de potentiële kwetsbaarheden van de strategie en de bedrijfscultuur van een instelling stelt hogere eisen aan de alertheid, assertiviteit en vasthoudendheid van de toezichthouder.

Acties en middelen

Concreet betekent de aanscherping van het toezicht onder andere dat DNB in haar analyses en besluitvorming meer focust op instellingsoverstijgende ontwikkelingen en risico’s, haar expertiseniveau verdiept, vaker diepgravende thematische onderzoeken uitvoert, de informatiebasis verbreedt door de banden aan te halen met Raden van Commissarissen, accountants en andere nauw betrokken partijen, en het groepstoezicht op internationaal opererende instellingen versterkt. Meerdere speerpunten uit de nieuwe toezichtvisie zijn al vertaald in de thema’s die DNB extra in het vizier houdt in 2010, waaronder beloningsbeleid, gedrag en bedrijfscultuur, strategie en bedrijfsmodel, en stresstesten.

De aanscherping van het toezicht, zoals DNB voorstaat in haar nieuwe toezichtvisie, doet een groot beroep op kennis, capaciteit en middelen van de organisatie. Met de ministers van Financiën en SZW en vertegenwoordigers van de financiële sector gaat DNB in gesprek over de consequenties voor de toezichtbegroting.

• Visie DNB Toezicht 2010-2014