De verschillen tussen Nederland en sommige andere EU-landen zijn opvallend: in Ierland is bijvoorbeeld 21 procent van de bedrijven van plan de lonen te verlagen. In ons land is dat slechts één procent. 

Stap terug
Opmerkelijk genoeg koos in 2009 nog één op de vier Nederlandse werkgevers voor salarisverhoging boven inflatieniveau, waarmee ons land wereldwijd de eerste plaats innam. In de EU koos toen gemiddeld 13 procent (2009) hiervoor. De Nederlandse daling met 18 procentpunten – van 25 naar 7 procent – als het gaat om salarisverhoging boven inflatieniveau wijkt sterk af van de Europese ontwikkeling; slechts 3 procentpunten daling. Nederlandse werkgevers lijken op dat punt een flinke stap terug te doen in loonontwikkeling. Jacob Mook, bestuurslid bij Grant Thornton: ‘Nederland komt dit jaar zelfs onder het Europese gemiddelde uit. De loonsverhoging boven inflatieniveau die vorig jaar nog door een kwart van de werkgevers werd gegeven, lijkt niet meer vanzelfsprekend. Loonmatiging en versobering is dit jaar het credo, ondanks de aanhoudende krapte in hooggeschoold personeel.’ Als het gaat om het bevriezen van lonen is dit percentage in Nederland in twaalf maanden tijd meer dan verdrievoudigd: van 7 naar 23 procent. Uitschieters bij economieën die juist boven inflatieniveau verhogen zijn de Latijns-Amerikaanse landen met 20 procent en de Scandinavische landen met 15 procent.

Ontslag vermijden
De mkb’ers werd ook gevraagd naar de maatregelen die ze afgelopen twaalf maanden hadden getroffen om gedwongen ontslagen te voorkomen. In Nederland waren het niet verlengen van tijdelijke contracten (22 procent) en het herplaatsen van personeel (9 procent) veelgebruikte maatregelen. Wereldwijd stonden deze maatregelen eveneens hoog genoteerd naast het reduceren van arbeidsuren en loonsverlagingen. Andere ondervraagde opties waren onbetaald verlof, carrièreonderbreking, vrijwillige afvloeiing en maatregelen in de secundaire arbeidssfeer. Cijfers van het CBS onderbouwen deze trend: de omzet van uitzend- en detacheringsbureaus daalde in 2009 met 11 procent. Het aantal uitzenduren nam vorig jaar met 16 procent af. Toch doet Nederland het economisch niet bijzonder slecht. Volgens het Europese statistiekbureau Eurostat had Nederland in de eerste maand van dit jaar met 4,2 procent wederom het laagste percentage werklozen in de eurozone.

Aannamebereidheid personeel
Ondanks de gestegen werkeloosheid zijn afgelopen twaalf maanden toch relatief veel Nederlandse bedrijven personeel blijven aannemen. Het IBR mat de balans tussen het percentage bedrijven die een toename en bedrijven die een afname in personeel in de afgelopen twaalf maanden constateerden. Nederland scoort vrij hoog op deze lijst: plaats zes met een percentage van +18 procent. Van de 36 onderzochte landen kwamen er twintig op of onder de nullijn uit. Opmerkelijk is dat van die twintig landen er elf uit de EU afkomstig waren. Alleen EU-lid België wist net als Nederland boven de nullijn uit te komen: +3 procent.

Voorspellingen
’Het is kenmerkend voor het aanpassingsvermogen van het mkb dat men zich met vele creatieve maatregelen heeft ingespannen voor het behoud van vaste arbeidsplaatsen in de afgelopen twaalf zware maanden,’ stelt Mook. ‘De nieuwste voorspellingen van het CPB geven een verslechtering aan van de Nederlandse werkgelegenheid in 2010, maar een stabilisatie in 2011. Het Planbureau gaat uit van een economische groei van 2 procent van de Nederlandse economie in 2011, wat snel zou moeten doorwerken op de arbeidsmarkt. De pensionering van babyboomers zal volgens het Planbureau eveneens een – in dit geval demografisch – gunstig effect hebben op de cijfers.’