Het vertrouwen is ook bij MKB-ondernemingen in andere EU-landen opnieuw sterk afgenomen. De vertrouwenscrisis rond de euro lijkt als het ware de economische bedrijvigheid te verlammen en drukt indirect de stemming in andere werelddelen. De Europese Unie is de grootste markt ter wereld en een cruciale handelspartner voor de opkomende economieën. Wereldwijd daalde het optimisme met 17 procentpunten tot een balans van -17%. Net als in Nederland daalde het vertrouwen in België (van 2% naar -46%) en Frankrijk (van -14% naar -46%) zeer stevig. Het eventueel verliezen van de AAA-kredietrating in het geval van Frankrijk zou het Europese financiële stabiliteitspact in gevaar brengen. Ook het vertrouwen van de Duitsers is met 10% gedaald (tot 46%), hoewel een recessie er bij onze nog steeds behoorlijk optimistische oosterburen waarschijnlijk niet in zit.

Boven de nullijn

Duitsland en Polen zijn overigens de enige EU-landen in het Grant Thornton-onderzoek die qua vertrouwen boven de nullijn uitkomen. Hekkensluiter is niet verwonderlijk het zwaar geplaagde Spanje. Frank Ponsioen, business leader MKB bij Grant Thornton: ‘De bereidheid van Europese ondernemers om te investeren in gebouwen en machines neemt sterk af, evenals het aannemen van personeel. Enig lichtpuntje zijn de investeringen in R&D. Die stegen gemiddeld met 1 procentpunt in de EU.’ Echter, bij de Nederlandse ondernemers daalden deze met 16 procentpunten. Ook het geloof in winstgevendheid (-26 procentpunten), verkoopprijzen (-28 procentpunten), werkgelegenheid (-28 procentpunten) en opbrengst (-30 procentpunten) kreeg een flinke knauw gedurende het afgelopen kwartaal in Nederland.  

BRIC of TIMZ?

De meest dominante opkomende economieën, te weten Brazilië, Rusland, India en China (BRIC), groeiden in vertrouwen van 25% naar 34%. Dankzij Brazilië (van 50% naar 74%) steeg het optimisme in Latijns-Amerika naar een balans van 61%. De Braziliaanse economie stootte in december niet voor niets de Britse economie van de zesde plek op de wereldranglijst van grootste economieën. In het Grant Thornton-onderzoek spreken de cijfers voor zich: in het afgelopen kwartaal alleen al een stijging van respectievelijk 16 en 22 procentpunten als het gaat om investeringen in nieuwe gebouwen en machines. Ponsioen: ‘De handel met de BRIC-landen levert Nederland volgens een studie van het Centraal Plan Bureau ongeveer honderdduizend banen op. Ons nationaal inkomen stijgt er met 2% door.
Toch zouden er ook donkere wolken dreigen. Zakenbank Goldman Sachs verwacht dat de beurzen van de BRIC-landen in 2012 na tien jaar sterke groei te maken krijgen met koersdalingen van maar liefst 20%. Landen als Turkije, Indonesië, Mexico en Zuid-Korea, de zogenaamde TIMZ-landen, lijken in 2012 de hoogste ogen te gaan gooien.’