De voorschriften voor de inhoud van jaarrekeningen van ondernemingen zijn opgenomen in het jaarrekeningenrecht. Sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw zijn deze voorschriften vanuit Europa geharmoniseerd, hoewel daarbij aan de lidstaten en ondernemingen veel keuzemogelijkheden zijn gelaten.

Sprong in het diepe

Omdat gedurende de jaren ’90 bleek dat verdere harmonisering muurvast zat, werd tien jaar geleden besloten tot invoering van verplichte toepassing van IFRS door Europese beursgenoteerde ondernemingen. Deze voorschriften moeten door de Europese Commissie worden goedgekeurd om automatisch te worden opgenomen in de Europese rechtsorde. Dit besluit kan volgens Hijink worden gezien als een sprong in het diepe. ‘Want kunnen die goedgekeurde voorschriften wel als ‘recht’ worden beschouwd?,o zo vraagt Hijink zich af.

Vraagtekens

Wanneer tien jaar later het Europese goedkeuringsproces van de IFRS wordt bezien, blijkt volgens Hijink dat vraagtekens kunnen worden geplaatst bij de democratische legitimatie van dat goedkeuringsproces. Aan de vereisten van duidelijkheid, consistentie en stabiliteit wordt volgens hem niet altijd voldaan. Ook is de betrokkenheid van het Europees Parlement en de nationale parlementen zeer beperkt. Daarnaast ontbreekt een geharmoniseerd stelsel waarmee toezicht op en handhaving van de goedgekeurde jaarrekeningvoorschriften kan plaatsvinden. ‘Dat is zorgelijk, omdat het maatschappelijk belang van de jaarrekeningvoorschriften groeit. Waren deze voorschriften oorspronkelijk bedoeld om de uitkomsten van ondernemingsbeslissingen te laten zien, thans is zichtbaar dat ondernemingsbeslissingen in toenemende mate worden gedreven door de gewenste uitkomsten in de jaarrekening,’ aldus Hijink.

Herbezinning

Gezien deze ontwikkeling betoogt Hijink in zijn oratie dat herbezinning op de wijze waarop de IFRS in de Europese Unie wordt voorgeschreven wenselijk is. Ook dienen fundamentele stappen te worden genomen om handhaving van de naleving van de IFRS in de Europese Unie mogelijk te maken.

Over prof.mr. Steven Hijink

Prof. mr. Steven Hijink is hoogleraar Jaarrekeningenrecht aan de Erasmus School of Law (ESL) van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij promoveerde op een onderzoek naar de grondslagen voor het opleggen van publicatieverplichtingen aan beursvennootschappen en is een expert op het gebied van het jaarrekeningenrecht en het financieel toezichtrecht. Hij is tevens advocaat te Amsterdam.