De MKB-winstvrijstelling houdt in dat (thans) 12% van de (fiscale) winst buiten de heffing van inkomstenbelasting blijft. Tot 1 januari 2010 gold de MKB-winstvrijstelling alleen voor ondernemers die aan het urencriterium voldeden. Vanaf 1 januari 2010 is deze eis evenwel vervallen en kan iedere ondernemer – ook degene die niet aan het urencriterium voldoet – gebruikmaken van de MKB – winstvrijstelling.

Let wel: ondernemerschap blijft nog steeds een vereiste. Een man-vrouwfirma kan fiscaal gevormd worden indien beide kapitaal en/of arbeid inbrengen, een (zakelijke) winstverdeling overeengekomen wordt en beide rechtstreeks aansprakelijk zijn voor de verbintenissen van de vennootschap. Indien de partner voldoet aan de criteria voor het ondernemerschap kunnen zich twee situaties voordoen:

• er is sprake van een ongebruikelijk samenwerkingsverband;
• er is sprake van een gebruikelijk samenwerkingsverband.

Deze toetsing aan het criterium ‘ongebruikelijk samenwerkingsverband’ (ook wel gebruikelijkheidstoets) is in de wet gekomen met de invoering van de Wet Inkomstenbelasting 2001 en deze toetsing is ondergebracht bij het urencriterium. De toets is in de wet gekomen om een, in de ogen van de wetgever, te soepele houding van de Hoge Raad te corrigeren.

In beide voornoemde gevallen wordt de firma fiscaal wel erkend, maar alleen in het tweede geval bestaat recht op de ondernemingsfaciliteiten, zoals zelfstandigenaftrek, startersaftrek, willekeurige afschrijving startende ondernemers en de FOR. In het eerste geval heeft men geen recht op de ondernemingsfaciliteiten.

Urencriterium

Wil men in aanmerking komen voor de ondernemingsfaciliteiten, dan moet er ten minste 1225 uur in de onderneming gewerkt worden en meer dan 50% van de arbeidstijd moet aan de onderneming worden besteed. Wordt niet aan het urencriterium voldaan, dan kan men vorengaande faciliteiten niet genieten. Wel kan er gebruik gemaakt worden van de stakingsaftrek en de stakingslijfrenteaftrek.

Ongebruikelijk samenwerkingsverband

Er is sprake van een ongebruikelijk samenwerkingsverband indien:

• de meewerkende partner hoofdzakelijk ondersteunende werkzaamheden verricht en de partners zodanig verschillende werkzaamheden verrichten dat met een derde geen samenwerkingsverband zou zijn aangegaan. Dit zijn cumulatieve vereisten;
• er een ondermaatschap is die diensten verleent aan een onderneming waarin de partner werkzaam is.

Hiermee worden bijvoorbeeld man-vrouwfirma’s tussen arts en echtgenote-verpleegster, accountant en partner die receptie/secretaresse werkzaamheden verricht, tandarts en echtgenote-tandartsassistente e.d. ondervangen. Als ongebruikelijk wordt aangemerkt elk samenwerkingsverband waarbij aan een bepaalde kwalificatie moet worden voldaan (arts, makelaar, accountant, advocaat, e.d.), welke kwalificatie de partner niet heeft. Bij dergelijke man-vrouwfirma’s is de meewerkende partner van de ondernemingsfaciliteiten uitgesloten, wat een groot deel van de aantrekkelijkheid verloren doet gaan. Echter, met ingang van 1 januari 2010 kan de partner wel van de MKB-winstvrijstelling gebruikmaken.

Nadelen man-vrouwfirma

Bedenk wel dat er ook nadelen aan een man-vrouwfirma zijn. De nadelen liggen op het juridische vlak en op het vlak van de premieheffing ZVW. Bij een vennootschap onder firma zijn alle vennoten hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vennootschap; elke vennoot kan worden aangesproken voor de gehele schuld. De vennoot is hier met zijn gehele vermogen aansprakelijk voor. De schuldeiser heeft de keuze om óf de V.o.f. aan te spreken óf een van de vennoten. Dit dient men zich goed te realiseren. Zeker in het geval waarbij men veel aandacht heeft besteed aan de huwelijkse voorwaarden en in deze huwelijkse voorwaarden een scheiding der vermogens is bewerkstelligd. Door het aangaan van een man-vrouwfirma zijn de huwelijkse voorwaarden op dit punt de facto niet meer effectief.

Het nadeel op het vlak van de premieheffing ZVW openbaart zich als beide partners inkomen genieten. De wisseling van meewerkaftrek naar meewerkbeloning of man-vrouwfirma leidt ertoe dat de partner nu ook inkomen krijgt, wat kan leiden tot een hogere last aan ZVW-premie. Voor de ZVW-premie geldt namelijk een maximumbijdrage-inkomen van € 33.189 per persoon.

In een aantal gevallen kan de MKB-vrijstelling er dus toe leiden dat een man-vrouwfirma weer aantrekkelijk wordt.