Strenge regels voor inspecteur bij verlies

Zoals de inleiding laat zien, gelden er voor de inspecteur strenge regels bij verliesverrekeningen en het corrigeren daarvan. Daar waar de Hoge Raad de belastingplichtige en ook de belastingadviseur nog wel eens met ficties tegemoet wil komen in het niet altijd overzichtelijke woud van bezwaarmogelijkheden tegen verliesbeschikkingen, doet hij dit niet voor de Belastingdienst. Zo moet een bezwaar tegen de omvang van vastgestelde verliezen en de volgorde van voorwaartse verliesverrekening in beginsel tegen de verliesvaststellingsbeschikking en carry forward-beschikking zelf gemaakt worden. De Hoge Raad is evenwel al verscheidene malen de belastingplichtige en ook de adviseur te hulp geschoten als enkel en alleen tegen de aanslag(en) zelf bezwaar is gemaakt. Dit bezwaar wordt dan ook aangemerkt als zijnde een bezwaar tegen de verliesbeschikking of carry forward-beschikking. Een dergelijke souplesse wordt evenwel (nog) niet in acht genomen richting de Belastingdienst. De Belastingdienst wordt door de Hoge Raad kennelijk in staat geacht de somtijds ingewikkelde regels, zeker als men alle wijzigingen in ogenschouw neemt, wel correct te kunnen toepassen. De praktijk leert evenwel dat het ook hier regelmatig fout gaat.

Praktijkvoorbeeld

Stel, de inspecteur heeft over het jaar 2008 een definitieve aanslag opgelegd naar een belastbaar bedrag van € 100.000. Over 2009 is het verlies bij beschikking vastgesteld op € 80.000. Dit verlies is verrekend met 2008. Later blijkt dat het verlies over 2009 geen € 80.000 had moeten zijn, maar € 50.000. Er is dus € 30.000 te veel verrekend, wat de inspecteur corrigeert door middel van een navorderingsaanslag over 2008.

Dit gaat dan evenwel fout voor hem en de navorderingsaanslag moet worden vernietigd. De Hoge Raad heeft inmiddels al enige malen uitgemaakt dat in zo’n geval de inspecteur eerst het onjuist vastgestelde verlies moet herzien, dus in casu een herziene verliesbeschikking 2009 moet afgeven, alvorens hij in casu over 2008 een navorderingsaanslag kan opleggen.

Voorbeeld jurisprudentie

Een voorbeeld uit de jurisprudentie (Hof ’s-Gravenhage, 29 april 2010, VN 2010/35.1.2): in deze casus gaf een man in zijn aangiften inkomstenbelasting voor 2002 een negatief belastbaar inkomen in box 1 aan van € 33.785. De inspecteur wilde de aanslag overeenkomstig de aangifte regelen, maar er ging iets fout en bij de aanslagregeling werd een aftrekpost twee keer meegenomen, waardoor de verliesvaststellingsbeschikking werd afgegeven voor een verlies van € 115.315. Dit verlies werd verrekend met de positieve belastbare inkomens uit 1999, 2000, 2001 en 2003. Om zijn fout te herstellen legde de inspecteur voor 1999, 2000, 2001 en 2003 navorderingsaanslagen op. De verliesbeschikking heeft de inspecteur eerst na een uitspraak van de Rechtbank herzien en bij herziene beschikking alsnog vastgesteld op € 33.785 negatief. Het Hof oordeelde dat een herziening van de verliesbeschikking was toegestaan, omdat het verlies 2002 door een vergissing te hoog was vastgesteld en dit ook direct duidelijk is voor de belastingplichtige.

Echter, zo overwoog het Hof, de navorderingsaanslagen zijn opgelegd vóórdat er een herziene verliesbeschikking is afgegeven en dat kan niet. Zoals ook al eerder de Hoge Raad overwoog, wordt hier niet zoals bij belastingplichtige of de belastingadviseur een helpende hand naar de Belastingdienst uitgestoken en bij fictie verondersteld dat de navorderingsaanslagen ook een impliciete herziening van de verliesbeschikking inhouden; nee, de inspecteur moet de juiste stappen op het juiste moment zetten, anders heeft hij pech.

Secuur nakijken

Aanslagen en beschikkingen moeten altijd goed nagekeken worden, maar het is ook zaak na te kijken of andere formele stappen wel juist genomen zijn, zoals in dit geval; is de verliesbeschikking tijdig herzien en herzien vóórdat de navorderingsaanslag is opgelegd? Zo niet, dan dient de navorderingsaanslag te vervallen.

[Drs. A.T. Valkenburg, PKF Wallast Amsterdam. andorvalkenburg@accountancynieuws.nl.]