Volgens Van Westen is de WUL, die per 1 januari 2013 wordt ingevoerd, een stap in de goede richting om de loonstrook inzichtelijker te maken, maar blijven belangrijke obstakels en politieke inmenging in de Wet op de loonbelasting echte vereenvoudiging in de weg staan. Daarbij komt dat de achterliggende berekeningen voor werkgevers niet wezenlijk veranderen en dat veel van de aangekondigde wijzigingen sowieso door salarisapplicaties worden afgevangen. Verder blijven werkgevers en werknemers geconfronteerd met allerlei andere soorten regelingen, zoals CAO- en/of pensioenregelingen, bedrijfsspecifieke arbeidsvoorwaarden of individuele arbeidsvoorwaarden die ieder weer hun eigen problematiek hebben. De gemiddelde loonstrook bevat veel meer dan alleen de belastinginhoudingen.

Fiscale berekeningen verschuiven naar werknemer

Met de invoering van de WUL worden de loonbelasting, premies volks- en werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage van de Zorgverzekeringswet voortaan over bijna helemaal dezelfde grondslag geheven. Zo gaat bijvoorbeeld de auto van de zaak ook tot de grondslag voor de premies werknemersverzekeringen behoren, en bouwt een werknemer over dit loonvoordeel dus ook uitkeringsrechten op. Volgens de regering is de WUL een noodzakelijke eerste opstap naar één overkoepelende loonsomheffing. In welke vorm zo’n loonsomheffing kan worden ingevoerd, is volgens Van Westen niet duidelijk. Wel is duidelijk dat, zonder aanvullende maatregelen, veel fiscale berekeningen die de werkgever nu doet, worden verplaatst naar de werknemer bij de aangifte van de inkomstenbelasting. Van Westen wijst er in het whitepaper op dat juist dit de reden was voor de Studiecommissie Belastingstelsel, onder leiding van Prof. Mr. S. van Weeghel, om in 2010 aan de toenmalige staatssecretaris van Financiën De Jager te adviseren af te zien van de invoering van een loonsomheffing. De verschuiving van administratieve lasten naar de burger wordt ook als een van de obstakels gezien in het rapport ‘Verkenning loonsomheffing’, dat recent door het ministerie van Financiën is gepubliceerd.

Obstakels

Na invoering van de wet Walvis (Wet Administratieve Lastenverlichting en Vereenvoudiging In Sociale verzekeringswetten) in 2005 bleven vijf punten over waar het premieloon afwijkt van het fiscale loon. Hierdoor zijn de berekeningen achter de loonstrook verschillend en oogt de loonstrook zelf ingewikkeld. De WUL is erop gericht om deze vijf punten weg te nemen. Twee belangrijke obstakels blijven volgens Van Westen echter staan. Zo blijven loon uit een vroegere dienstbetrekking, zoals een pensioenuitkering, en eindheffingsloon uitgezonderd van het premieloon. Het wegnemen van de drie andere obstakels heeft maar een beperkt effect. Zo is de inleg voor de levensloopregeling eigenlijk nooit echt populair geworden. Ook de uniformering van grondslag voor de bijdrage Zorgverzekeringswet (ZVW), heeft een kanttekening. Voor het slagen hiervan zal een heel nieuwe wijze van heffen van de ZVW moeten worden ingevoerd. ‘Een stap in de goede richting is de uniformering van het loonbegrip zeker, maar een allesomvattende oplossing kan het niet worden genoemd,’aldus Van Westen.

Loonbelasting als politiek instrument voor fiscale prikkels

Zolang de loonbelasting nog altijd door de politiek wordt aangewend als instrument om fiscale prikkels uit te delen voor allerlei politiek wenselijk geachte doelen, zoals het stimuleren van het reizen met openbaar vervoer, het subsidiëren van het volgen van onderwijs of het in dienst nemen of houden van bepaalde groepen werknemers, is volgens Van Westen van een eenvoudige loonadministratie en een daarmee samenhangende begrijpelijke loonstrook nog geen sprake. De administratieve lasten van de door politieke keuzes veroorzaakte complexiteit is neergelegd bij de werkgevers. Het werk van loonadministrateurs is zo moeilijk geworden doordat zij die complexere en gedetailleerdere wetgeving moeten uitvoeren, stelt Van Westen. Ondanks alle stimuleringsmaatregelen om gebruik te maken van bepaalde regelingen, valt echter de effectiviteit ervan nauwelijks te controleren. De hoeveelheid wetten naar aanleiding van dit soort politieke wensen maken de loonadministratie daarom onnodig moeilijk, aldus het whitepaper.

Oplossing voor daadwerkelijke vereenvoudiging

De invoering van de WUL zorgt voor iets minder onderwerpen op de loonstrook en daarmee voor een op het oog eenvoudigere loonstrook. Maar gaan werknemers de strook nu wel begrijpen? Een aantal obstakels blijft bestaan, en op bepaalde onderdelen (zoals de invoering van een heel nieuwe wijze van het heffen van de bijdrage Zorgverzekeringswet) wordt het geheel juist ingewikkelder, aldus het whitepaper. Van Westen pleit daarom voor een renovatie op de Wet op loonbelasting zelf. Verdere vereenvoudiging moet volgens hem niet worden gezocht in het wegnemen van het verschil tussen fiscaal loon en premieloon, maar in de wetgeving zelf. De uitvoering van politieke wensen zouden door accijnzen of subsidies moeten worden gestimuleerd en niet via de Wet op de loonbelasting en daaraan gekoppelde regelgeving. ‘Echter, doordat we een gecompliceerde maatschappij hebben, zal het belastingstelsel nooit echt eenvoudig kunnen worden,’ concludeert Van Westen.

Het whitepaper ‘Uniformering van het loonbegrip en loonsomheffing: wordt de loonadministratie eenvoudiger?’ kan gedownload worden van de website van ADP.