Op 11 juni 2010 is de Code Banken – een specifieke corporate governance code voor Nederlandse banken – aangewezen als gedragscode waarover banken in het jaarverslag moeten berichten.(Stb. 2010, 215: Besluit van 1 juni 2010). Het besluit regelt dat alle Nederlandse banken, d.w.z. banken met zetel in Nederland en een bankvergunning als bedoeld in art. 1:1 Wft, in het jaarverslag een mededeling moeten doen over de naleving van de principes van de Code Banken. Voor beursgenoteerde banken is dit een additioneel vereiste naast de mededeling(en) in het jaarverslag (corporate governance verslag) over de naleving van de (gewone) Nederlandse corporate governance code. Dit besluit is van toepassing op boekjaren aangevangen op of na 1 januari 2010.
 
Voorstel invoeringswet flex-BV
Al eerder is in AN aandacht besteed aan het wetsvoorstel voor de flex-BV (wetsvoorstel vereenvoudiging en flexibilisering BV-recht: kamerstuk 31 058) dat de Tweede Kamer eind 2009 aannam. Thans is dit wetsvoorstel flex-BV in behandeling bij de Eerste Kamer. De invoering van deze Wet flex-BV wordt beoogd per 1 januari 2011 en mede om die reden is onlangs een wetsvoorstel voor de invoeringswet flex-BV verschenen (kamerstuk 32 426). Met dit invoeringswetsvoorstel flex-BV wordt van de gelegenheid gebruik gemaakt om enkele bepalingen in titel 9 Boek 2 BW, alsmede in diverse andere wetten, aan te passen. Men kan zeggen dat dit ten aanzien van het jaarrekeningenrecht wijzigingen betreffen die eerder over het hoofd zijn gezien en ook herstel van omissies.

Opsomming wettelijke reserves

Met het invoeringswetsvoorstel wordt ten eerste geregeld dat weer alle wettelijke reserves worden opgesomd in art. 2:373 lid 4 BW. Door het wetsvoorstel flex-BV komen logischerwijs de wettelijke reserve minimumkapitaal en de wettelijke reserve steunfinanciering (ex art. 2:207c) te vervallen. Aangezien het minimumkapitaal en verbod op steunfinanciering uit het BV-recht zal verdwijnen, zullen de daaraan gerelateerde wettelijke reserves dus eveneens verdwijnen en worden geschrapt uit de opsomming in art. 2:373. Abusievelijk waren met het wetsvoorstel flex-BV nog meer wettelijke reserves, namelijk reserves omrekeningsverschillen (valutakoersverschillen), geschrapt uit deze opsomming. Met dit invoeringswetsvoorstel wordt dit nu weer hersteld (wijzigingsvoorstel art. 2:373 lid 4).

Aanpassing vermelding accountantshonoraria
Ten tweede wordt het in 2008 ingevoerde verplichting om accountantshonoraria te vermelden in de toelichting van de jaarrekening (art. 2:382a BW) aangepast met dit invoeringswetsvoorstel. Geregeld wordt dat dit niet van toepassing is op kleine rechtspersonen (wijzigingsvoorstel art. 2:396 lid 5) en dat de vermelding van deze honoraria in de enkelvoudige jaarrekening achterwege kan blijven, mits deze zijn opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening (wijzigingsvoorstel art. 2:382a lid 3). Tevens wordt verduidelijkt dat de vermelding van deze accountantshonoraria (art. 2:382a), alsmede van het gemiddeld aantal werknemers (art. 2:382), ook verplicht is voor een rechtspersoon die vrijwillig IFRS-EU toepast in de enkelvoudige jaarrekening (wijzigingsvoorstel art. 362 lid 9).

Transacties met verbonden partijen
Ten derde wordt ten aanzien van de vermelding van de (materiële) transacties met verbonden partijen die niet onder normale marktvoorwaarden zijn aangegaan, een verduidelijking doorgevoerd. De huidige term verbonden partijen wordt vervangen door ‘verbonden partijen als bedoeld in de door de IASB vastgestelde en door de Europese Commissie goedgekeurde standaarden’ (wijzigingsvoorstel art. 2:381 lid 3). Feitelijk wordt daarmee verwezen naar de definitie in IAS 24 of – juister – naar (de Nederlandse vertaling daarvan in) de EU Verordening.

Overige gegevens
Ten vierde wordt een aantal verbeteringen voorgesteld in verwijzingen naar mededelingen opgenomen onder de Overige Gegevens (wijzigingsvoorstel art. 2:393 lid 3, 2:394 lid 4 en 2:397 lid 7). Overigens lijkt de laatst genoemde wijziging een misslag, omdat hiermee zou worden bepaald dat middelgrote rechtspersonen geen informatie over gebeurtenissen na balansdatum in de openbaar te maken Overige Gegevens behoeven op te nemen. Daarmee zal de (omvang van de) publicatieplicht van middelgrote rechtspersonen opnieuw aanleiding kunnen geven tot discussies.

Nachgründung vervalt en AvA wordt ‘algemene vergadering’
Daarnaast wordt de verplichte vermelding in de toelichting van een nachgründung ex 2:204c geschrapt (wijzigingsvoorstel art. 378 lid 3 en 404 lid 1). Immers, de nachgründungsbepaling vervalt bij de flex-BV. Ook wordt de reeds in het NV-recht doorgevoerde term ‘algemene vergadering’ eveneens doorgevoerd in het BV-recht. Hiermee vervalt de term ‘algemene vergadering van aandeelhouders’, omdat ook anderen dan aandeelhouders (bijvoorbeeld bepaalde certificaathouders) het vergaderrecht kunnen hebben (wijzigingsvoorstel art. 393 lid 2). De bekende afkorting AvA behoort dus straks ook voor de BV tot het verleden

Praktische wetswijziging voor DGA-situatie
Ten aanzien van de vaststelling van de jaarrekening wordt een voor de DGA-situatie uiterst praktische wetswijziging voorgesteld. Indien alle aandeelhouders tevens bestuurder van de BV zijn, zal ondertekening van de jaarrekening door alle bestuurders en commissarissen tevens als vaststelling van de jaarrekening gelden (wijzigingsvoorstel art. 210 lid 5). Bovendien strekt deze vaststelling tevens tot kwijting aan de bestuurders en commissarissen (decharge).

Consultatiewetsvoorstel: publicatieplicht stichtingen
Eind juli 2010 is een opmerkelijk consultatiewetsvoorstel gepubliceerd (op www.internetconsultatie.nl), waarop tot medio september 2010 gereageerd kan worden. Dit betreft een consultatie getiteld ‘Wijziging van Boek 2 BW van het Burgerlijk Wetboek en de Wet op de Economische Delicten in verband met het openbaar maken van de balans en staat van baten en lasten door stichtingen’. Het moet gezegd worden dat al in december 2008 de (toenmalige) staatssecretaris van Justitie in een Kamerbrief met als onderwerp ‘maatregel ter verbetering van toezicht op stichtingen’ (kamerstuk 27834, nr. 53) schreef van plan te zijn om alle stichtingen te verplichten om een balans en staat van baten en lasten openbaar te maken bij het handelsregister. Het aangekondigde streven om in 2009 een dergelijk wetsvoorstel naar het parlement te sturen is niet gerealiseerd, maar onlangs is dus dit consultatiewetsvoorstel op internet gepubliceerd.

Meer transparantie

De voorgestelde algemene plicht voor alle stichtingen tot het jaarlijks publiceren van de balans en staat van baten en lasten is een verstrekkende maatregel. Dit zou volgens de memorie van toelichting bij dit consultatiewetsvoorstel passen in het kader van preventieve en repressieve mogelijkheden met betrekking tot (voorkoming van) misbruik door stichtingen. Kortom, ‘foute’ stichtingen zouden daarmee transparant moeten worden, alsmede de donaties die naar dergelijke stichtingen toe gaan. Want bovendien wordt voorgesteld dat alle stichtingen in de openbaar te maken staat van baten en lasten separaat alle donaties (giften e.d.) moeten opnemen.
Dit consultatiewetsvoorstel gaat in sommige opzichten zelfs verder dan thans vereist is voor de zogenaamde commerciële stichtingen die onder de bepalingen van het jaarrekeningenrecht van titel 9 Boek 2 BW vallen (art. 2:360 lid 3 BW). Overigens kan men zich afvragen of dit consultatievoorstel wel jaarrekeningenrecht betreft, want een (niet-geconsolideerde) balans en staat van baten en lasten, zonder vergelijkende cijfers of toelichting e.d. kan moeilijk als jaarrekening worden gekenschetst.

Reacties belanghebbenden

Het is afwachten hoe de reacties van belanghebbenden op dit consultatiewetsvoorstel zullen zijn. Maar deze consultatie lijkt niet kritiekloos te zullen worden ontvangen. In een periode dat het toezicht en controle op rechtspersonen in ons land juist recent op een meer moderne wijze is vormgegeven en de aloude verklaring van geen bezwaar is vervallen (Wet van 7 juli 2010, Stb. 2010, 280), lijkt dit consultatiewetsvoorstel niet erg in het tijdsbeeld te passen. Zeker niet als bedacht wordt dat het door Europese Commissie in 2008 voorgestelde –

 en in 2009 door de Europese Parlement nadrukkelijk omarmde – voornemen om de jaarrekeningpublicatieplicht voor micro-entiteiten af te schaffen eerder door de Nederlandse minister geenszins afwijzend is onthaald. In dat verband zou het opmerkelijk zijn als straks alle Nederlandse stichtingen (ongeacht omvang) verplicht zouden worden om jaarlijks cijfers openbaar te maken. Het risico bestaat dat ‘onwillige’ stichtingen alsdan simpelweg zullen worden omgevormd tot ‘micro-flex-BV’s’. Het zou niet de eerste keer zijn dat een (mogelijke) publicatieplicht van de balans in ons land de reden vormt voor een aanpassing van de rechtsvorm.

[Mr. C.J.A. van Geffen is werkzaam als senior-manager bij het directoraat vaktechniek van Ernst & Young Accountants LLP.]