Van de deelnemers gaf 77 procent aan het eind van de RJ-bijeenkomst te kennen dat ‘IFRS for SMEs is suitable for widespread use within Europe’, 22 procent is hiertegen en slechts 1 procent wist het op dat moment niet. Overigens was het voorgestelde optionele karakter van toepassing van IFRS for SMEs nog wel even een extra discussie waard. Zo reageerde deelnemer Marcel de Kimpe RA (Ernst & Young) op een gegeven moment richting sprekers: ‘Hoe kan er nu tegen iets worden gestemd dat optioneel is en dus geen verplichting!’ Daar had hij wel een punt. Al volgde prompt een reactie uit de zaal ‘...dat wat nu nog optioneel is, mettertijd natuurlijk wel verplicht kan worden’. Martin Hoo­gendoorn pleitte er later die middag voor om hier waarborgen voor in te bouwen.

RJ-voorzitter Hans de Munnik structureerde deze discussie en de latere paneldiscussie op scherpe, bij tijd en wijle ­humoristische, wijze. Er daarbij handig gebruik van makend om EC-afgevaardigde Jeroen Hooijer nog enkele aan­vullende vragen te stellen over de exacte duiding van sommige vragen in het voorliggende consultatiedocument.
De voordelen lijken duidelijk: meer internationale vergelijkbaarheid, meer transparantie, principle based, minder zware eisen dan onder full IFRS, veel minder toelichting, maar ook de ver­gemakkelijkte uitwisselbaarheid van ­accountingprofessionals binnen de ­EU-landen. Nadelen en nog niet beantwoorde vragen zijn er echter ook.

Achtergrond

De Europese Commissie heeft de EFRAG in november om specifiek advies gevraagd over in hoeverre IFRS for SMEs verenigbaar is met de Vierde en Zevende EG-Richtlijn. ‘Verenigbaar’ moet in dit kader worden opgevat als ‘toegestaan onder de Vierde en Zevende EG-Richtlijn’. In de analyse van EFRAG, gepubliceerd op 2 maart jl, wordt duidelijk dat er een stuk of  8 punten zijn waarop dit misgaat, de meeste daarvan zijn relatief onbelangrijk (zie ook Het FD van 20 maart jl.).

Jeroen Hooijer, Afdelingshoofd voor Financiële rapportage van het DG Interne Markt en Diensten van de Europese Commissie, lichtte in zijn rede toe hoe het consultatieproces zich voltrekt. Daarbij legde hij het huidige legal framework, waarin de Vierde en Zevende Richtlijn hun plek hebben naast full IFRS, naast een toekomstig framework waarin ook ruimte kan worden ingenomen door IFRS for SMEs.

Overigens werd tijdens de RJ-bijeenkomst de stelling geponeerd dat IFRS for SMEs onder voorwaarden nu al kan worden toegepast. En veel ondernemingen willen dat ook, zo bleek ook uit de opmerkingen van het panellid de heer Herman Molenaar, CFO van Vanderlande Industries. Het is dan wel van belang dat de verschillen, zoals EFRAG die heeft geanalyseerd, uit de weg worden gegaan. En dat is in de praktijk in vele gevallen ook mogelijk, aldus Hugo van den Ende, partner bij PricewaterhouseCoopers, lid van de EFRAG SME Working Group, en één van de sprekers. IFRS for SMEs kan nu al worden toegepast, mits vermeden wordt dat er conflicten zijn met BW2 T9.

Gebruikersbelang

Vanuit het gebruikersbelang kwam Paul Dirken, Directeur van het Directoraat Bedrijven van Rabobank Nederland, aan het woord. Hij maakte in zijn verhaal korte metten met IFRS for SMEs. Zijn vertrekpunt daarbij was het geringe belang dat Rabobank nog hecht aan de jaarrekening. De indruk op basis van het persoonlijk adviesgesprek met de ondernemer, diens kennis en branchekennis komen eerst, pas daarna komt de jaarrekening in beeld, die (te) gedateerde informatie oplevert. Dirken appelleerde met name aan de extra lasten voor ondernemingen (extra training, extra adviseurs, etc.) wanneer zij IFRS for SMEs gaan toepassen en vraagt zich dan ook af of zij daar zo op zitten te wachten. Dirken: ‘Volgens mij is IFRS for SMEs alleen gunstig voor accountants, actuarissen en andere adviseurs’. Kortom, in eerste instantie wekte Dirken de indruk dat Rabobank Nederland het huidige Nederlandse verslaggevingslandschap het liefst intact zou willen laten; er is tevredenheid over Dutch GAAP of een jaarrekening op fiscale grondslagen. Later nuanceerde hij die stelling, door te zeggen dat ‘…IFRS for SMEs weliswaar niet geschikt is voor de vele kleine ondernemingen die cliënt zijn bij de Rabobank, maar dat IFRS for SMEs wel een goede standaard zou kunnen zijn voor de internationaal opererende ondernemingen.’

Internationaal perspectief

Honderdtachtig graden anders verliep, zoals te verwachten, het verhaal van Paul Morshuis, Vice President Accounting & Reporting van Shell International BV. De voordelen van IFRS for SMEs zijn voor een wereldwijd bedrijf als Shell natuurlijk evident. Geen vijftig verschillende lokale GAAPs meer waar je last van hebt, geen tijdrovende extra disclosures die moeten worden gemaakt; het wordt allemaal makkelijker, sneller en meer gestandaardiseerd, en shared service centers winnen hierdoor aan gewicht. Duidelijk content is Morshuis met de garantie dat er maar eens in de drie jaar aan de standaard gesleuteld mag worden. Dat betekent dat niet om de haverklap dure trainingen moeten worden doorlopen om op een goede manier IFRS for SMEs toe te kunnen passen. Shell vindt IFRS for SMEs aantrekkelijker dan full IFRS, al zou een ‘IFRS light’* versie van full IFRS de voorkeur hebben. Toepassing van IFRS for SMEs zou wat hun betreft een toegestane optie, dus geen verplichting, moeten zijn.

Hoe wordt het mogelijk?

Hugo van den Ende legde in zijn verhaal de operationele lijntjes uit: ‘Hoe maken we het mogelijk? Gaat de EU de SME-standaard toestaan of verplichten op lidstaatniveau? En op welke manier is dat dan te realiseren binnen de piketpaaltjes van de Vierde en Zevende Richtlijn?’

Du moment dat Van den Ende een plaatje liet zien van het mogelijke toekomstige Nederlandse verslaggevingslandschap, met daarin een blokje met de inhoud ‘BW2 T9 en de RJ-Richtlijnen’, gevolgd door een dito blokje met ‘BW2 T9 en IFRS for SMEs’ als toekomstige inhoud, was het geroezemoes in de zaal niet van de lucht. IFRS for SMEs als aanvulling prima, maar de RJ-Richtlijnen laten vallen en optreden als remplaçant, leek menigeen toch wat rauw op het dak te vallen of op zijn minst te verrassen. Overigens wordt wel rekening gehouden met een lange overgangsperiode.

Uiteindelijk lijken er twee realistische opties te zijn om IFRS for SMEs in Nederland mogelijk te maken. Als er voor wordt gekozen om IFRS for SMEs in te voeren als lidstaatoptie – waarbij de lidstaten zelf kunnen besluiten of zij deze standaard in hun land willen invoeren – dan leidt dat tot een gelijk speelveld en snellere beschikbaarheid, maar de flexibiliteit is minder omdat de IASB de inoud van de standaard bepaalt en niemand anders. Dit leidt tegelijkertijd tot grote afhankelijkheid van toekomstige besluitvorming aan de zijde van de IASB. Verder bestaat het risico dat een aantal landen af zal zien van invoering van IFRS for SMEs.

Een tweede mogelijkheid is de herziening van de EU-Richtlijnen, waarbij deze verenigbaar worden gemaakt met IFRS for SMEs. De Europese lidstaten kunnen dan een keuze maken uit alle opties die de EU-Richtlijnen bieden, en dat gaat verder dan de SME Standard. Dit kan leiden tot het ontstaan van lokale varianten van IFRS for SMEs. De RJ-voorzitter expliciteerde dit op niet mis te verstane wijze: ‘Het risico op lokale versies is fnuikend!’

Op de website van de Raad voor de Jaarverslaggeving vindt u een kort verslag van deze bijeenkomst alsmede een beeldverslag. 

*) Onder IFRS light wordt wat anders verstaan dan IFRS for SMEs; zie hiervoor o.a. het bericht in het FD van 20 maart 2010.

[Annemarie Oord]