Jan Achten van de NOvAA dook in de materie en concludeert dat hier sprake is van ‘nieuws’.  Hij houdt nog wel wat slagen om de arm. ‘Het is nog niet zeker dat het arrest in cassatie bij de Hoge Raad op dit punt overeind blijft,’ aldus Achten. De status van de RJ is altijd omstreden geweest. De Raad voor de Jaarverslaggeving is een private instelling en zijn richtlijnen zouden volgens sommigen geen juridische waarde hebben en slechts een deel van de vakliteratuur vormen. Wel heeft de minister van Justitie meer dan eens laten weten dat de Richtlijnen voor de jaarverslaggeving een goed stelsel verslaggeving vormen. Kortom: wie de RJ volgt, hoeft zich geen zorgen te maken of hij aan titel 9 voldoet. Maar in hoeverre is er nu sprake van een plicht?

Motiveringsplicht

Er waren al eerder ‘juridische vingerwijzingen’ die de status van de RJ enigszins verhelderden, maar écht concreet waren die niet. Zo oordeelde de Ondernemingskamer in het tussenarrest uit 2002 in de jaarrekeningprocedure tegen KPN dat KPN had verzuimd te motiveren waarom zij van de RJ was afgeweken. Er leek dus een motiveringsplicht te zijn bij afwijking. Dit arrest is gecasseerd door de Hoge Raad, maar op andere gronden.  Nadien waren er uitspraken van de Ondernemingskamer waarin bij de motivering van haar oordeel op de RJ werd gewezen. Herfst 2008 was er het congres van de Vereniging Jaarrekeningenrecht, met onder meer president Willems van de Ondernemingskamer als spreker. De strekking van zijn verhaal was dat de RJ interpretaties kon maken binnen het kader van de wet.

Concretisering

Volgens Jan Achten kwam de echte concretisering van de status van de RJ op 28 januari van dit jaar van het Amsterdamse gerechtshof in de strafzaak tegen Ahold-functionarissen. ‘Dat het nu pas opvalt komt mede door de grote omvang van het arrest (262 pagina's),’ aldus Achten. Het hof zegt in paragraaf 3.7 het volgende: Van toepassing van de richtlijnen van de Raad voor de Jaarverslaggeving in aanvulling op geldend recht is alleen plaats binnen het bestek van de hiervoor geschetste - richtlijnconform geïnterpreteerde - wettelijke regeling, en in afwijking daarvan alleen indien de wetgever dit uitdrukkelijk heeft toegelaten. Jan Achten: ‘Derhalve is enerzijds de Raad bevoegd titel 9 richtlijnconform te interpreteren en zullen we ons daaraan moeten houden; anderzijds, zodra de Raad buiten dit kader stapt, heeft hij geen enkele bevoegdheid. Dus de Raad kan niets verbieden (bijvoorbeeld afboeking goodwill van de algemene reserve) of voorschrijven (bijvoorbeeld het kasstroomoverzicht), als dat niet gedekt wordt door richtlijnconforme toepassing van titel 9.’