Wie als accountant wil voorkomen dat hij in deze context in een ongewenste spagaat wordt getrokken, moet weten dat er vaktechnisch aanvaardbare alternatieven voorhanden zijn. De inkomensverklaring is vanuit het belang van de bank begrijpelijk. Zeker in een tijd van economische crisis, waarin de bank zoekt naar maximale zekerheid. Overigens is de inkomensverklaring ook niet nieuw, want soortgelijke discussies werden ruim 10 jaar geleden al gevoerd. Vaktechnisch zijn essentiële bezwaren in te brengen tegen het afgeven van een dergelijke verklaring. Door de veelal positief geformuleerde bewoordingen geeft de inkomensverklaring een hoge mate van zekerheid. En daarvoor kan een accountant nooit voldoende en geschikte ‘controle’-informatie verkrijgen; te meer omdat het om toekomstgerichte informatie gaat. Gelukkig zijn vaktechnisch aanvaardbare alternatieven eenvoudig voorhanden:

• het afgeven van een rapport van feitelijke bevindingen, waarin met name wordt ingegaan op historische financiële informatie;

• een onderzoeksrapport bij toekomstgerichte informatie.

Of een combinatie van beide.

Spagaat

Lastiger – zo niet onmogelijk – wordt het voor accountants die hun beroep op vaktechnisch juiste wijze willen uitvoeren, maar daarbij worden geconfronteerd met cliënten, die dreigen naar een collega te gaan die een dergelijke inkomensverklaring zonder bezwaren afgeeft. Die spagaat wordt nog versterkt door banken die bevestigen dat dergelijke verklaringen inderdaad door verschillende accountants worden afgegeven. Sprekend is in dat kader het voorbeeld van een collega die bij de bank een begripvolle medewerker ontmoet. Begrip voor het feit dat de accountant ook geen glazen bol heeft. De bankmedewerker reageert ‘Maar we zullen u ook niet aansprakelijk stellen als het onverhoopt toch anders loopt’. Op de  wedervraag van de collega om dat schriftelijk te bevestigen, is het (voorspelbare) antwoord van de bank ontkennend! Teleurstellend is het dan te constateren dat verschillende accountants het minder nauw nemen met de vaktechnische regels.

Op zoek naar alternatief

Gelukkig is het NIVRA in overleg met bankinstellingen om een alternatief te bedenken, dat voor alle partijen aanvaardbaar is. Dat is ook voorhanden, zoals ik heb aangegeven: een combinatie van overeengekomen specifieke werkzaamheden met een onderzoek naar gebeurtenissen na balansdatum en toekomstgerichte informatie. Op grond daarvan kan worden gerapporteerd dat ‘niet is gebleken dat zich op dit moment omstandigheden voordoen op grond waarvan moet worden aangenomen dat de onderneming niet aan de verplichtingen kan voldoen’. Uiteraard direct gevolgd door de waarschuwing dat ‘toekomstige cijfers altijd  zullen afwijken van de prognose en dat deze afwijkingen ook van significante invloed kunnen zijn op de mogelijkheid om dergelijke bedragen aan de onderneming te onttrekken’. Een dergelijke rapportage is én vaktechnisch én volgens mij voor alle betrokken partijen aanvaardbaar.

Anton Dieleman RA, directeur vaktechniek bij Mazars.