“Voor Accountants in business bestaat deze verplichte permanente educatie uit een training Beroepsethiek. Deze training is wat betreft doelstelling, inhoud, werkwijze en omvang specifiek gericht op de doelgroep.” Maar de doelgroep is zeer heterogeen en bestaat niet als zodanig. AiB’s oefenen niet een gemeenschappelijk beroep uit. Specifieke gerichtheid moet per definitie ontbreken. “Hierbij is onder meer gebruik gemaakt van de uitkomsten van een onderzoek naar aspecten van ethisch gedrag dat dit najaar heeft plaatsgevonden en waaraan bijna 900 Accountants in business hebben deelgenomen.” Maar de verplichting was er al voorafgaand aan het “onderzoek”. Dat is legitimering achteraf. “Hieruit kwam onder andere naar voren dat zij het als hun rol zien om ethisch gedrag binnen hun organisatie te bevorderen. Het invulling geven aan deze verantwoordelijkheid wordt echter als lastig ervaren en men zoekt meer houvast bij het maken van ethische beslissingen.” Dit was een aantal retorische vragen waaraan in ieder geval de vraag ontbrak of een training  wenselijk werd gevonden of zelfs verplicht. Dit “onderzoek” (onafhankelijkheid? opzet? onderzoeksvraag? meting? criteria?) is bij mijn weten niet gepubliceerd. Ik neem aan dat 9000 AiB’s hier al helemaal geen boodschap aan hebben, en van ten minste één AiB weet ik dat hij bij alle vragen het meest-linkse kruisje heeft ingevuld.

Lieuwe Koopmans (ik neem aan “zelfstandig organisatieadviseur, coach en trainer”) schreef over “Ethiek in business” (Accountant, november 2011): “Accountants in business zijn op dit punt (JG: ethisch handelen in een bedrijfsomgeving) nog een witte vlek”. Voor een coach en trainer is dat een uitdaging en een markt. Daar gooi je een verplichte training tegenaan, dan is die vlek misschien ook zo wit niet meer. “Door met accountants in gesprek te gaan, krijg je zicht …”. Als je dit goed leest, is de AiB hier dus het proefkonijn voor de trainer.

En dan tovert Lieuwe opeens “De Bruin” tevoorschijn. Bedoeld zal zijn prof. Boudewijn de  

Bruin. Met hem erbij noemt Lieuwe (of Boudewijn?) “belangentegenstellingen tussen enerzijds de beroepsprofessie van accountants in business en anderzijds de functie die ze in hun bedrijf vervullen”. Hoezo belangentegenstelling? Welk verondersteld belang heeft de “beroepsprofessie van accountants in business”? Het woord “beroepsprofessie” heb ik met Google niet kunnen vinden! Het is een potsierlijke samentrekking van beroep en professie. Terzijde van kloostergeloften betekent professie niets anders dan beroep. En NIVRA noch NOvAA wil ik met een klooster vergelijken. De grap is dat een AiB als AA of RA geen beroepsberoep heeft. Er zijn alleen de fundamentele beginselen die voor elke RA en AA gelden.

De Bruin vindt dat een ethiektraining “bijvoorbeeld moet ingaan op wat een RA- of AA-titel aan verplichtingen met zich mee brengt”. Dat kan ik hem zonder training vertellen. Voor de AiB is dat: contributie – PE – grondbeginselen als integriteit (zie VGC).

Maar de hoofdschotel moet nog komen: “Een RA- of AA-titel brengt volgens De Bruin een bepaalde morele verantwoordelijkheid met zich mee. De beroepsgroep van accountants bezit een monopolie van de overheid en daar staan specifieke verplichtingen tegenover. Accountants hebben daarom een gedragscode met regels over functioneren en cultuur”. Daar ben ik het helemaal mee eens. De aap uit de mouw: het gaat over openbaar accountants en niet (meer) over AiB’s.

Deze verplichte training voor AiB’s is een teken van onmacht en onkunde aan de zijde van het niet-bestaande NBA. Wanneer begrijpen NIVRA en NOvAA dat voor al die AiB’s de RA- of AA-titel vooral een diploma is? Wees wijs: trek die verplichting in.

******* 

Reactie op column 

AN-lezer Roderik Meeder maakte geen gebruik van de directe reactiemogelijkheid op deze column op www.accountancynieuws.nl, maar ventileert zijn mening hierover op accountant.nl. Voor het gemak hierbij de link naar zijn reactie en die van Hans Blokdijk e.a.