Intussen is het Belastingplan 2012 door de Tweede Kamer geloodst. Ook de Geefwet was onderdeel van de beraadslagingen geweest. Bij de behandeling van die wet kwam de zogeheten Algemene Nut Beogende Instelling, in fiscaal jargon: ANBI, ruim aan bod. Er wordt namelijk gecodificeerd dat een ANBI beperkt commerciële activiteiten mag verrichten (zonder gevaar op statusverlies), mits de daarmee genereerde baten ten goede komen aan de algemene nut doelstelling van de instelling. Daarbij mag de aanwending van de commerciële revenuen niet op de lange baan geschoven worden (opgepot). Belastingplicht voor de Vennootschapsbelasting zal voor de ANBI alsdan wel sneller in beeld zijn, al kan het zijn dat in de praktijk vanwege een vrijstelling het materieel verschuldigd zijn van belasting helemaal niet aan orde komt.

Het toestaan van commerciële activiteiten, zonder dat de ANBI-status gevaar loopt, is al in 2009 goedgekeurd door de toenmalige Staatssecretaris van Financiën. Hij gaf met woorden van gelijke strekking hetzelfde aan als nu in de Geefwet wordt geregeld. Sedert 2010 moet de ANBI voor 90% of meer algemeen nut beogen, om als ANBI gerangschikt te blijven. Dit moet in het feitelijk handelen van de ANBI tot uiting komen.

Preluderend op de wettelijke verankering van de toegestane commerciële activiteiten, kreeg een ANBI-cliënt enige tijd geleden controle van de Belastingdienst. Statuten, jaarrekeningen, feitelijke activiteiten, al deze stukken moesten op tafel komen om vervolgens langs de ANBI-meetlat te worden gelegd. Binnen het omvangrijke vermogen van deze ANBI, bevond zich een private lening. Deze uitgeleende gelden maakten een paar procent van het totaalvermogen uit, in ieder geval ruim binnen de toegestane bandbreedte van 0-10% niet-ANBI gerelateerde activiteiten. Daarbij werden de vruchten van de vordering ingezet voor de algemeen belang doelstelling van deze ANBI.

De Belastingdienst viel over de commerciële lening van de ANBI en droeg de ANBI op deze lening bij einde looptijd stop te zetten en tussentijds mocht ie niet meer verhoogd casu quo verlengd worden. Het bestuur van de ANBI was het hier ten principale niet mee eens en vroeg haar gemachtigde hier bezwaar tegen aan te tekenen. Tegelijkertijd benaderden wij een hoogleraar voor een opinie op dit dossier. Deze opinie, doorwrochten en helder, deed de Belastingdienst niet van mening veranderen. Evenmin bracht de hoorzitting een bevredigende uitkomst voor de ANBI-cliënt dichterbij. Hoe sjiek ook om aan de zijde van een hoogleraar te vertoeven bij de Belastingdienst, de hakken van de fiscus bleven diep in het zand, ondanks wat de eigen Staatssecretaris hierover in 2009 reeds bepaald had.

De koers werd vervolgens verlegd richting een proefprocedure bij de rechter teneinde van een onafhankelijke instantie duidelijkheid te verkrijgen over de mate en hoogte van toegestane commerciële activiteiten voor ANBI’s. Ook op dit punt schonk de fiscus geen klare wijn, het bleef wachten de go/no-go van de Belastingdienst hieromtrent.  Hulp kwam er echter uit niet meer verwachte hoek. De aanstondse nieuwe regelgeving, samengebundeld in de Geefwet, bracht duidelijkheid voor de ANBI. Commerciële activiteiten zijn wel degelijk toegestaan, binnen de hiervoor geschetste wettelijke kaders.  Wat nog restte was dat de eis van de Belastingdienst van tafel moest, namelijk het beëindigen en niet meer verhogen van de private lening. Deze door de fiscus opgeworpen voorwaarde, stond immers op gespannen voet met de nieuwe wetgeving. Na enig aandringen -brief 1, brief 2, brief 3, zonder reactie- ontving de ANBI het aangepaste standpunt van de Belastingdienst, waarbij laatstgenoemde zich schaarde achter de opinie uit 2009 van de Staatssecretaris alsmede de nieuwe Geefwet.