Voor een onderscheid tussen goed en kwaad zijn criteria nodig. Aan de hand daarvan worden regels opgesteld. Met betrekking tot het accountantsberoep zou je kunnen veronderstellen dat de Code Gedrags- en Beroepsregels (zie VGC) op deze manier tot stand is gekomen. Daarvan uitgaande, zou je de weg terug moeten kunnen volgen. Zo doende zou moeten blijken welke criteria voor goed en kwaad aan onze VGC ten grondslag liggen.

Waar komen we dan uit? Wat denkt u? Bent u bereid om – eenmaal bij de criteria aangekomen – die criteria tegen het licht te houden? Dat zou kunnen betekenen dat zij moeten worden aangepast. Zelfs kan het zijn dat daarover geen consensus zal bestaan. Bent u in dat geval bereid voor uw beroepsuitoefening uw eigen inzicht over goed en kwaad te volgen? Of bent u meer praktisch ingesteld en houdt u zich gewoon zo goed mogelijk aan de regels. Dan is het te hopen dat u geen accountant in business (AiB) bent.

Want voor de accountants in business wordt binnen het NIVRA ‘de training beroepsethiek voor accountants in business’ voorbereid. Waarom voor speciaal die verzameling van registeraccountants? De nieuwsbrief voor AiB blijft daar vaag over:

‘Ethiek is een onderdeel van onze waarden als Accountants in Business (AIB). Ethisch handelen is niet iets wat je uit een boekje leert. Verantwoord en verantwoordelijk gedrag ontwikkel je door met elkaar in gesprek te gaan (en te blijven) over de morele dilemma's die je tegenkomt in je werk. Ethiek staat daarom ook hoog op de agenda van de ledengroep Accountants in Business. Het dragen van de RA of AA titel brengt verplichtingen met zich mee ten aanzien van professioneel en persoonlijk gedrag.’

We hoeven het daar al meteen niet mee eens te zijn. Nu hier professioneel gedrag wordt onderscheiden van persoonlijk gedrag kan worden bedacht dat het persoonlijke gedrag betrekking zou hebben op de eer van de stand van het beroep. Maar juist die eer ontbreekt in onze VGC. Aha, hoor ik al: ‘Joost Groeneveld, hoogste tijd dat je naar die training gaat’. Om vorm en inhoud van die training vast te stellen, heeft de desbetreffende commissie een enquête gemaakt. Er zal wel uitkomen dat die training zeer wenselijk en noodzakelijk is. Zelfs verplicht.

Om te weten wat in die digitale enquête wordt gevraagd, moest ik hem invullen. Eenmaal ingevuld kon ik niet meer terug bladeren. Dat maakt een bespreking daarvan moeilijk.

Maar toch een eerste poging. Neem bijvoorbeeld de vraag ‘in welke mate de volgende aspecten onderdeel uitmaken van uw functie als accountant in business binnen de organisatie waar u (voornamelijk) werkzaam bent’. Een in de enquête genoemd aspect is: ‘Functioneren als het geweten van de organisatie’. Als je oneens invult, moet daar nodig iets aan worden gedaan. Als je geheel eens invult is dat aspect dus reuze van belang. En wat te denken van een ander aspect: ‘het toevoegen van betrouwbaarheid aan informatie’. Dat moet een fout zijn. Accountants in business doen namelijk nu juist iets anders dan assurance geven. En als het gaat  om het aspect: ‘vertalen van vaktechnische en beroepsvoorschriften naar de dagelijkse praktijk’, heeft dat dan betrekking op het beroep dat we als accountants in business wèl uitoefenen, of op de VGC van een accountantsberoep dat we nìet uitoefenen?

De enquête spreekt van ‘mijn functie als accountant in business’. Ik denk dat daar het misverstand ligt. Ik – en in dit geval zeer velen met mij - heb geen functie als accountant in business. Ik ben directeur van Wingman Business Valuators BV. Een ander zal directeur zijn van een havenbedrijf of van gemeentewerken, of bij een bank leuk werk doen. Omdat we geen accountantsfunctie bekleden, zijn we ingedeeld als een heterogene groep ‘accountants in business’. That’s all folks.