Het ‘Nederlandsch Instituut van Accountants’ dateert van 1895. Vanaf het begin was er een streven naar een wettelijke regeling. Die is pas in 1962 gekomen. En in 1974 werd een wettelijk geregeld officieel diploma voor Accountants Administratieconsulenten ingevoerd. Sinds 1999 zijn de eisen te stellen aan de AA en de RA gelijk. De Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA) heeft in 2007 één set eindtermen voor de opleiding tot zowel accountant-administratieconsulent (AA) als registeraccountant (RA) vastgesteld. Geen wonder dat de mening kan postvatten dat dit onderscheid tussen AA en RA vooral historische betekenis heeft.

Bij een fusie van NIVRA en NOvAA zou je kunnen verwachten dat de AA-aanduiding zou verdwijnen. Maar ik herinner mij van een ledenvergadering dat – althans voor het NIVRA – als fusie-voorwaarde geldt dat beide titels blijven gehandhaafd. Als verwijzing naar de genoten opleiding kan dat worden gerechtvaardigd. Het benadrukt eens te meer dat AA en RA in principe opleidingstitels zijn en dat de beroepsaanduiding die is van accountant. Beiden mogen zich accountant noemen en zijn daarin gelijkgesteld.

Nu wordt de ‘Wet op het accountantsberoep’ aangepast. En wat zien we? De accountants blijken toch niet meer helemaal gelijk te zijn. De RA zal net een beetje meer mogen dan de AA. De bevoegdheid om als externe accountant controles te kunnen verrichten bij beursgenoteerde vennootschappen, banken en verzekeraars (OOB’s) is in de nieuwe wet voorbehouden aan registeraccountants. Er zullen misschien niet zo heel veel AA’s zijn die zich daar nu mee bezig houden, maar toch steekt het. Dus is accountantsland weer eens in rep en roer. Met natuurlijk onbewezen vingerwijzingen naar de vermoedelijk belanghebbende partijen die dit op hun geweten hebben. Dit lijkt me een groter gevaar voor een fusie dan het behoud van die twee titels. Voorwaar een splijtzwam. Het zou niet over personen en hun organisaties moeten gaan maar over de zaak.

In de Memorie van Toelichting (MvT) schrijft de Minister van Financiën het volgende: ‘In de eerste plaats is het bedrijfsleven zo vertrouwd met de titels AA en RA dat de kans groot is dat het vervangen van de bestaande titels door (nog onbekende) specificaties leidt tot meer onduidelijkheid. Verder bleek uit de consultatiereacties dat er in de praktijk nog een groot onderscheid wordt ervaren tussen de RA en de AA, hetgeen vooral wordt veroorzaakt door een verschil in opleiding (universitair voor de RA en HBO voor de AA)’. Opleidingstitels dus. Met een grote kans op onduidelijkheid wanneer beide titels zouden worden vervangen. Maar daar heeft niemand het over. Desondanks gaat de minister onversaagd verder op dit ingeslagen pad: ‘In dit wetsvoorstel wordt daarom (cursief: JG) voorgesteld de titels AA en RA te handhaven en juist het ervaren onderscheid tussen beide titels ook juridisch uit te drukken. Hiertoe wordt voorgesteld dat uitsluitend RA’s bevoegd zijn om in de toekomst OOB-controles uit te voeren’. Dus omdat niet beide titels moeten worden vervangen – nogmaals: waar niemand het over heeft – moeten de bevoegdheden van AA en RA uiteen gaan lopen. Dat lijkt me een Kamervraag waard.

Een conservatief wetsontwerp. De klok – zie hierboven – wordt zelfs teruggedraaid. Is dat nu echt wat we nodig hebben? Wat mij betreft terecht, maakt Hans Blokdijk onderscheid tussen controle en accounting. Dat zouden zomaar specialismen kunnen zijn. Daarvoor bestaan meer mogelijkheden en zelfs – wat mij betreft – meer wenselijkheden. Ik citeer nogmaals de MvT: ‘… accountants (hebben) te maken met een groeiende diversiteit aan werkzaamheden. Een accountant is al lang niet meer uitsluitend een controleur bij het vastleggen van financiële informatie’.

En dan volgt ook in de MvT het grote misverstand: ‘Het verbindend element van alle accountants is de zorg voor kwaliteit en betrouwbaarheid van financiële en niet-financiële informatie ten behoeve van de financiële rapportageketen binnen het maatschappelijk verkeer’. Dat heet: ‘van twee wallen eten’. Gewoon onjuist. Rep en roer – en kamervragen –

 zijn hier wel op hun plaats.